Otizmli Çocuklar Neden Döner?

Kendi etrafında dönme davranışı, otizm spektrumundaki çocuklarda sık görülen tekrarlayıcı davranışlardan biridir. Ancak bu davranışın tek bir nedeni yoktur ve her çocukta aynı anlamı taşımaz.

Nörogelişimsel açıdan değerlendirildiğinde dönme davranışı; duyusal işlemleme özellikleri, uyarılma düzeyinin düzenlenmesi, motor planlama süreçleri ve bireysel gelişimsel özelliklerle ilişkili olabilir. Bazı çocuklarda bu davranışın, yoğun uyaranlar veya gün içerisinde yaşanan bilişsel ve duygusal yüklenmeler sonrasında sinir sistemini düzenlemeye yardımcı olan bir strateji olarak ortaya çıkabildiği düşünülmektedir. Ancak bu açıklama her çocuk için geçerli değildir.

Bu nedenle davranışın nedenini anlamadan yalnızca ortadan kaldırmaya çalışmak doğru bir yaklaşım değildir.

Dönme Davranışı Durdurulmalı mıdır?

Davranışın hangi işlevi gördüğü değerlendirilmeden yapılan müdahaleler her zaman beklenen sonucu vermeyebilir.

Eğer dönme davranışı çocuğun kendini düzenleme biçimlerinden biri hâline gelmişse, yalnızca davranışı engellemeye çalışmak bazı çocuklarda huzursuzluğun artmasına, öfke tepkilerine, farklı tekrarlayıcı davranışların ortaya çıkmasına veya kendini düzenlemekte daha fazla zorlanmasına neden olabilir. Bu durum her çocuk için geçerli değildir ve davranışın işlevi mutlaka bireysel olarak değerlendirilmelidir.

Bu nedenle temel soru "Bu davranışı nasıl durdurabilirim?" değil, "Bu davranış çocuğum için hangi işlevi görüyor olabilir?" olmalıdır.

Dönme Davranışına Nasıl Yaklaşılmalıdır?

Nöroaffektif Metot kapsamında gerçekleştirilen derinlemesine vaka analizleri ve gelişimsel değerlendirmelerde dönme davranışı tek başına ele alınmaz. Davranış; çocuğun gelişimsel özellikleri, sosyal iletişimi, duyusal düzenleme süreçleri, ilişki örüntüleri ve günlük yaşam bağlamı içerisinde değerlendirilir.

Amaç yalnızca davranışı azaltmak değildir. Öncelikli hedef, davranışın neden ortaya çıktığını anlamak ve çocuğun gelişimini destekleyecek bireysel bir değerlendirme oluşturmaktır.

Bu yazının amacı uygulama öğretmek değil, dönme davranışına bilimsel ve gelişimsel bir bakış açısı kazandırmaktır.